ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ Γιώργου Βερνίκου Στην Ημερίδα «Πρωτοπόρες Διαδρομές» του 5ου «The Chios Festival»

Κυρίες και κύριοι,

Θα ήθελα καταρχήν να ευχαριστήσω την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, τον Περιφερειάρχη Κωνσταντίνο Μουτζούρη, καθώς και την επικεφαλής της Οργανωτικής Επιτροπής Δήμητρα Μουτζούρη και όλους τους διοργανωτές του 5ου επετειακού (ιδιαίτερα πετυχημένου) «The Chios Festival» για την πρόσκληση και για την πρωτοβουλία τους να φέρουν στο ίδιο τραπέζι την τοπική παραγωγή, την επιστημονική γνώση, την επιχειρηματικότητα και τη ναυτική ταυτότητα της Χίου.

Σημειώνω τη σημαντική παρουσία του Σεβασμιότατου Μητροπολίτη Χίου, Ψαρών και Μουσών Μάρκου, καθώς και άλλων εξεχόντων προσωπικοτήτων από το χώρο της ιστορίας, της επιστήμης και της τέχνης, αλλά και διακεκριμένων εκπροσώπων της ναυτιλιακής κοινότητας, την οποία η Χίος άλλωστε έχει αναδείξει και αποτελεί διαχρονικά φυτώριό της.  Να ευχαριστήσω το φίλο και συμμαθητή μου Νίκο Βαφειά, καθώς και τη σύζυγό του, Νινέτα Βαφειά, που συμβάλλουν με τον τρόπο τους στην ανάδειξη του «The Chios Festival».

Βέβαια, κορυφαίο γεγονός της εκδήλωσης είναι η μεγάλη τιμή να επισκεφθεί το νησί μια εμβληματική προσωπικότητα της Ελληνικής Ορθοδοξίας, ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Θεόδωρος Β΄.  Η συνεχής παρουσία του δίπλα στον άνθρωπο σηματοδοτεί το έργο του, αλλά και η αναφορά του στην ιδιαίτερη ιστορία του Γιώργου Στραβελάκη Χαλκιά, με καταγωγή από τα Καρδάμυλα, που λειτούργησε ως ένας ακόμη κρίκος που συνδέει τον Ελληνισμό της Χίου με τον Ελληνισμό της Αφρικής.

Επιτρέψτε μου ν’ αναφερθώ πιο συγκεκριμένα στον τουρισμό, σε ένα νησί που, εκτός από το ιστορικό του βάθος, ξεχωρίζει για τη ναυτιλία και τη μαστίχα.

Ο τουρισμός ολοένα και περισσότερο είναι ένας από τους μεγαλύτερους πυλώνες της ελληνικής οικονομίας και είμαι σίγουρος ότι και στη Χίο, παρά την αυτάρκειά της, θα συμβάλει όλο και περισσότερο στην ισόρροπη ανάπτυξή της.

Σύμφωνα με την πρόσφατη μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ για τη συμβολή του τουρισμού στην ελληνική οικονομία, η άμεση συνεισφορά του τομέα το 2025 ανήλθε σε 32,4 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 13% του ΑΕΠ.  Συνυπολογίζοντας και τα πολλαπλασιαστικά οφέλη, η συνολική συνεισφορά εκτιμάται περίπου στο 30% του ΑΕΠ.  Ουσιαστικά, για κάθε ένα ευρώ τουριστικού εσόδου, το ΑΕΠ της χώρας αυξάνεται κατά 2,2 έως 2,65 ευρώ.

Πίσω από τα ποσοστά υπάρχουν άνθρωποι και τόποι. Στην αιχμή της σεζόν του 2025, ο κλάδος στήριξε άμεσα περίπου 750 χιλιάδες θέσεις εργασίας, το 17% της συνολικής απασχόλησης.

Το 85% των τουριστικών εισπράξεων προέρχεται από τον εισερχόμενο τουρισμό, καλύπτοντας περίπου το 70% του ελλείμματος του ισοζυγίου αγαθών.  Και -το σημαντικότερο για μια αίθουσα στη Χίο- το 74% των εσόδων του εισερχόμενου τουρισμού πραγματοποιείται εκτός Αττικής.  Ο τουρισμός είναι, πριν από όλα, πολιτική περιφερειακής συνοχής.

Η θετική εικόνα συνεχίζεται και το 2026.  Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, στο πρώτο εξάμηνο οι ταξιδιωτικές εισπράξεις ανήλθαν σε 8,8 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 14,7%, με τις αφίξεις να αυξάνονται κατά 15,4%, στα 13,5 εκατομμύρια, και τη μέση δαπάνη ανά ταξίδι να παραμένει ουσιαστικά σταθερή, στα 622 ευρώ.

Οφείλουμε, ωστόσο, να διαβάζουμε τα στοιχεία με ειλικρίνεια.  Η μέση εικόνα της χώρας δεν είναι η εικόνα κάθε προορισμού. Γι’ αυτό και η συζήτηση για το Βόρειο Αιγαίο δεν μπορεί να είναι συζήτηση συντήρησης, πρέπει να είναι συζήτηση ανάπτυξης.

Σε αυτό ακριβώς το σημείο, ο ναυτικός τουρισμός αναδεικνύεται σε ένα από τα πιο δυναμικά και στρατηγικά προϊόντα του ελληνικού τουριστικού χαρτοφυλακίου.  Στηρίζεται σε συγκριτικά πλεονεκτήματα που ελάχιστες χώρες διαθέτουν: εκτεταμένη ακτογραμμή, περισσότερα από 6.000 νησιά και νησίδες, ευνοϊκές κλιματολογικές συνθήκες και ένα δίκτυο παραθαλάσσιων πόλεων με μακρά ναυτική παράδοση.  Δεν είναι τυχαίο ότι η Ελλάδα αναδείχθηκε πρώτη ευρωπαϊκή χώρα στις ναυλώσεις yachts, διαθέτοντας παράλληλα τον τρίτο μεγαλύτερο στόλο mega yachts παγκοσμίως.

Στη Χίο, όμως, η θάλασσα δεν είναι τουριστικό προϊόν.  Είναι ταυτότητα.  Ένα νησί που έδωσε στην ελληνική και στην παγκόσμια ναυτιλία μερικές από τις σημαντικότερες οικογένειες και πληρώματά της έχει κάθε δικαίωμα και κάθε λόγο να διεκδικήσει πρωταγωνιστικό ρόλο και στο θαλάσσιο τουρισμό.  Η ναυτική παράδοση, η μαστίχα, τα μεσαιωνικά χωριά, το ομηρικό απόθεμα και η γαστρονομία του νησιού συνθέτουν ένα αφήγημα που ελάχιστοι ανταγωνιστικοί προορισμοί μπορούν ν’ αντιγράψουν.

Η μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ «Ελληνικός Τουρισμός 2030 | Σχέδια Δράσης» για τον προορισμό «Λέσβος, Λήμνος & Χίος» είναι σαφής: το yachting κατατάσσεται στα προϊόντα με τη μεγαλύτερη δυνατότητα να εξελιχθούν σε εδραιωμένο, ισχυρό προϊόν του προορισμού.  Και ήδη από το 2021 είχε προτείνει συγκεκριμένες κατευθύνσεις:

• Ανάπλαση της Μαρίνας Χίου και διαμόρφωση της χερσαίας ζώνης.
• Αύξηση του δικτύου τουριστικών λιμένων, αγκυροβολίων και καταφυγίων, ώστε να δημιουργηθεί ένα ενιαίο δίκτυο μαρινών, που θα επιτρέπει την απρόσκοπτη μετάβαση από το ένα νησί στο άλλο -Χίος, Λέσβος, Λήμνος, Σάμος.
• Ολοκληρωμένη διαχείριση λυμάτων και αποβλήτων των σκαφών, ώστε η ανάπτυξη να μην υπονομεύει το ίδιο το κεφάλαιο που την τροφοδοτεί: τη θάλασσα.
• Ψηφιακός μετασχηματισμός: από τα ναυλοσύμφωνα και τις διοικητικές διαδικασίες ως την έξυπνη διαχείριση ελλιμενισμού, για ν’ αντιμετωπιστούν η γραφειοκρατία και η συμφόρηση στα Λιμεναρχεία.
• Και, τέλος, σύνδεση του ναυτικού τουρισμού με τον πολιτισμό, τη γαστρονομία και τις θαλάσσιες δραστηριότητες του προορισμού.

Θέλω ν’ αναφερθώ ιδιαίτερα στη νέα Μαρίνα Χίου.  Με 133 θέσεις ελλιμενισμού για σκάφη μήκους έως 30 μέτρων, δύο χιλιόμετρα από την πόλη και πέντε από το αεροδρόμιο, αποτελεί έργο-ορόσημο, την πρώτη μαρίνα που παραχωρήθηκε στη χώρα από το ΤΑΙΠΕΔ.  Γνωρίζουμε ότι η κατασκευαστική της πορεία γνώρισε δυσκολίες και καθυστερήσεις.  Η ευχή και η προσδοκία όλων μας είναι η απρόσκοπτη συνέχιση και η ταχεία ολοκλήρωσή της, μαζί με τα υπόλοιπα κρίσιμα έργα του νησιού: το αεροδρόμιο, το λιμένα και το ενιαίο παραλιακό μέτωπο.  Τα έργα αυτά δεν λειτουργούν αθροιστικά, λειτουργούν πολλαπλασιαστικά.

Θα κλείσω με τρεις προϋποθέσεις που αφορούν όλη τη χώρα, αλλά κρίνονται στην πράξη σε τόπους σαν τη Χίο:

Πρώτον, οι υποδομές

Η έλλειψη θέσεων ελλιμενισμού και η χρονοβόρα χωροθέτηση νέων μαρινών λειτουργούν ανασταλτικά. Χρειαζόμαστε ταχύτητα, αλλά και ευέλικτες λύσεις, όπως οι πλωτές προβλήτες, υπό αυστηρό πλαίσιο και με σεβασμό στο περιβάλλον.  Το πρόγραμμα αναβάθμισης των μαρινών μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, ύψους περίπου 180 εκατ. ευρώ, δίνει σημαντική ώθηση προς αυτή την κατεύθυνση.

Δεύτερον, το θεσμικό πλαίσιο

Η αποσαφήνιση των ζητημάτων φορολόγησης και ΦΠΑ στις ναυλώσεις και η ρύθμιση της δραστηριοποίησης σκαφών ξένης σημαίας στα ελληνικά χωρικά ύδατα είναι βασικές προϋποθέσεις για να έρθουν οι επενδύσεις.

Τρίτον, το ανθρώπινο δυναμικό -το διαχρονικό μας συγκριτικό πλεονέκτημα

Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου -και με τα ιδιαίτερα σ’ εμένα αγαπητά τμήματα της Χίου, με το εξαίρετο διδακτικό του προσωπικό, παράγει πολύτιμο έργο.  Σημαντική είναι και η συνεισφορά του Πρότυπου Επαγγελματικού Λυκείου Τσάκος Ελληνικά Εκπαιδευτήρια Ναυτικών Σπουδών.  Βέβαια, η δυνατότητα ν’ αναδειχθεί η Χίος σε παγκόσμιο πρότυπο ναυτιλιακής εκπαίδευσης αποτελεί θεμιτό και εφικτό στόχο, όχι μόνο του Καπετάν Παναγιώτη Τσάκου, αλλά και του συνόλου της ναυτιλιακής κοινότητας.  Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνεται και η εκπαίδευση πληρωμάτων και επαγγελματιών του yachting.

Κυρίες και κύριοι,

Ο ελληνικός τουρισμός έχει τη δυναμική.  Η Χίος έχει την ταυτότητα, τη γνώση και τη θάλασσα.  Αυτό που απαιτείται είναι στρατηγικός σχεδιασμός, συνέπεια στην υλοποίηση και σεβασμός στο περιβάλλον και την τοπική κοινωνία.

Σας ευχαριστώ θερμά και εύχομαι κάθε επιτυχία στις εργασίες της Ημερίδας.

Γιώργος Βερνίκος
-European Climate Ambassador
-Επίτιμος Γενικός Γραμματέας ΣΕΤΕ
-Επίτιμος Πρόεδρος ΕΠΕΣΤ