Η μικρή και μεσαία επιχείρηση μεταξύ παλιάς και νέας οικονομίας

Ο κόσμος σήμερα είναι καλύτερος από παλαιότερα και από οποιαδήποτε άλλη περίοδο στην ιστορία. Οι άνθρωποι είναι υγιέστεροι, πλουσιότεροι και ζουν περισσότερο.

Άλλωστε η αυξανόμενη ευημερία δημιουργεί αυξανόμενη ανισότητα, που χαρακτηρίζει τη σημερινή παγκοσμιοποίηση, όπως και οι προγενέστερες παγκοσμιοποιήσεις. Άλλες επωφελούνται, γνωρίζοντας ταχεία ανάπτυξη και άλλες μένουν πίσω. Υπάρχει ατέλειωτος χώρος ανάμεσα στο παλαιό και το νέο και ανάμεσα στην πρόοδο και την ανισότητα.

Η οικονομική ανάπτυξη είναι η μηχανή της απόδρασης από τη φτώχεια και τις υλικές στερήσεις. Η μείωση της παγκόσμιας φτώχειας, ιδιαίτερα μετά το 1980, είναι η ιστορία της μεγαλύτερης προόδου σ’ όλη την ανθρώπινη ιστορία και σίγουρα η ταχύτερη. Εντούτοις η ανάπτυξη παραπαίει στον πλούσιο κόσμο. Καθεμία από τις τελευταίες δεκαετίες η ανάπτυξη είναι χαμηλότερη από την προηγούμενη δεκαετία. Ενδεικτικό παράδειγμα οι ΗΠΑ και πολλές χώρες της Ευρώπης, όπου οι άνθρωποι στο μέσον της εισοδηματικής κλίμακας δεν ζουν καλύτερα από τους γονείς τους, παρόλο που ζουν καλύτερα από τις παλαιότερες γενιές. Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι όταν η ανάπτυξη σε μία χώρα επιβραδύνεται, συνήθως διευρύνεται το χάσμα μεταξύ των κατοίκων της. Η βραδύτερη ανάπτυξη καθιστά αναπόφευκτη τη σύγκρουση για την κατανομή του εισοδήματος.

Παρόλο που οι ρυθμοί ανάπτυξης στον ανεπτυγμένο κόσμο επιβραδύνονται, έχουμε αρκετά χρόνια ποσοστά ανάπτυξης παγκόσμια καλύτερα από το μέσο όρο, κυρίως γιατί μεγάλο μέρος του πληθυσμού δεν ζει στις πλούσιες χώρες. Συγκεκριμένα, παρά τη διεύρυνση των ανισοτήτων σε πολλές χώρες, η παγκόσμια ανισότητα μειώνεται σχετικά αργά λόγω του ιδιαίτερου βάρους της Κίνας και της Ινδίας.

Η δημοκρατία είναι πιο διαδεδομένη στον κόσμο απ’ ότι ήταν πριν από 50 χρόνια. Οι άνθρωποι έχουν περισσότερες ευκαιρίες να συμμετέχουν στην κοινωνία. Η υγεία θα εξακολουθήσει να βελτιώνεται, γιατί οι άνθρωποι θέλουν να βελτιωθεί. Νέες γνώσεις, νέες επινοήσεις να κάνουμε διάφορα πράγματα είναι τα βασικά μέσα για την πρόοδο.

Σε κάθε περίπτωση η πορεία της προόδου, με όλα τα στοιχεία που περιλαμβάνει, τίποτα δεν εγγυάται ότι θα συνεχίζεται για πάντα. Υπάρχουν πολλές απειλές: κλιματική αλλαγή, πολιτικές αποτυχίες, ανθρώπινη επιθετικότητα, επιδημίες, πόλεμοι, που δημιουργούν αβεβαιότητες και μπορούν να βάλουν τέλος σ’ αυτήν την πορεία.

Ανεξάρτητα από τις εξελίξεις σε παγκόσμιο επίπεδο σε σχέση με την πρόοδο και την ανάπτυξη, σε αρκετές χώρες μπορεί να υπάρχουν εξελίξεις που ν’ ανακόπτουν την πορεία προς την πρόοδο. Στη χώρα μας έχουμε ζήσει μια τέτοια περίπτωση τα τελευταία χρόνια. Η μεσαία τάξη έχει βιώσει τη μείωση των κεκτημένων και του βιοτικού της επιπέδου και μια γενικευμένη αίσθηση πολιτισμικής κρίσης, ταυτότητας και ασφάλειας. Σύμφωνα με τον ILO, μεσαία εισοδήματα είναι όσοι λαμβάνουν από το 60% έως το 200% του μηνιαίου μισθού. Παρόλα αυτά όμως η μεσαία τάξη δεν μπορεί να προσμετράται μόνο με εισοδηματικά κριτήρια. Περιλαμβάνει ανθρώπους με μεγάλες διαφορές στον τρόπο ζωής, στις δεξιότητες, την επιμόρφωση, τη νοοτροπία και τα ενδιαφέροντα. Η μεσαία τάξη, παρά τα ετερόκλητα στοιχεία που περιλαμβάνει από δυναμικά τμήματα έως οργανωμένα «αμυντικά» σε κάθε εκσυγχρονισμό του κανονιστικού πλαισίου, αποτελεί τον κορμό της ελληνικής κοινωνίας και η ανθεκτικότητά της είναι ανάχωμα σ’ ελεύθερες επιλογές και σε πολιτικούς σχηματισμούς που απορρίπτουν τη δημοκρατία. Η κοινωνική κινητικότητα, που είναι συνδεδεμένη με την ανάπτυξη και την αξιοκρατία, είναι καθοριστική για τη μεσαία τάξη.

Υπάρχουν πολλές ωραίες προτάσεις για το πώς μπορούμε να δρομολογήσουμε μια νέα πορεία με κύριο ζητούμενο την ανάπτυξη. Μεταξύ αυτών αναφέρω ενδεικτικά:

• Να διακηρύσσουμε κλίμα πολιτικής και κοινωνικής ομοψυχίας, κόντρα στο διαχρονικό οικείο καταστροφικό διχασμό.
• Δραστική μεταρρύθμιση της Δημόσιας Διοίκησης και ενσωμάτωσής της στην εποχή της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης –κύριος μοχλός κάθε αναπτυξιακής προσπάθειας.
• Αντίστροφο φορολογικό σοκ, που θα βάλει μπροστά την οικονομία.
• Προσέλκυση ξένων επενδύσεων στο 5% του ΑΕΠ ετήσια και ιδιωτικών στο 20%, στήριξη της υγιούς επιχειρηματικότητας, εκσυγχρονισμός της εκπαίδευσης, ενίσχυση της καινοτομίας και των νέων τεχνολογιών, υιοθέτηση καλών ευρωπαϊκών πρακτικών σε όλους τους τομείς. Αποκατάσταση της πρόσβασης των αγορών στις διεθνείς αγορές. Οι πόροι από τα διαρθρωτικά ταμεία της Ε.Ε. να κατευθύνονται στην ενίσχυση των εξαγωγών, της επιχειρηματικότητας και των επενδύσεων, κυρίως εταιρειών μεσαίας και μικρής κεφαλαιοποίησης.
• Να σταματήσουμε ν’ αξιολογούμε τον κόσμο του 2019 με κριτήρια του 1980, ενώ έχουν ανατραπεί όλα όσα γνωρίζουμε.

Είναι προφανές ότι χρειαζόμαστε ένα εθνικό αναπτυξιακό σχέδιο που να συγκεντρώνει τη μεγάλη αποδοχή της ελληνικής κοινωνίας. Το σχέδιο αυτό επεξεργάστηκε και παρουσίασε το περίγραμμά του η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή της Ελλάδος το Φεβρουάριο του 2018, έχοντας τη μεγάλη αποδοχή των κοινωνικών εταίρων, των παραγωγικών τάξεων, της κοινωνίας των πολιτών και των πολιτικών κομμάτων.